Zdania względne dodają informację o rzeczowniku i zaczynają się od zaimka względnego: who (ludzie), which (rzeczy i zwierzęta), that (oba), whose (czyj), where (miejsce) i when (czas): The man who lives next door is a doctor. Zaimek możemy pominąć, gdy jest dopełnieniem (the film we watched). Zdania z dodatkową informacją piszemy z przecinkami i nie używamy w nich that.
Polskie „który”, „która”, „które” mają w angielskim kilka odpowiedników, a wybór zależy od tego, czy mówimy o człowieku, rzeczy, miejscu czy czasie. Do tego dochodzą przecinki, które w angielskim zmieniają znaczenie zdania, i możliwość pominięcia zaimka, której w polskim nie ma. W tym poradniku znajdziesz wszystkie zaimki względne, zasady ich pomijania, różnicę między zdaniami definiującymi i niedefiniującymi, przyimki, typowe błędy i pięć zestawów ćwiczeń z odpowiedziami.
Zdania względne to jeden z tematów poziomu B1, a zdania niedefiniujące rozwija się na poziomie B2.
Zaimki względne: who, which, that, whose, where, when
| Zaimek | Odnosi się do | Przykład |
|---|---|---|
| who | ludzi | The woman who called you is my aunt. |
| which | rzeczy i zwierząt | The car which he bought is red. |
| that | ludzi i rzeczy (zdania definiujące) | The book that I read was great. |
| whose | przynależności (czyj) | That's the man whose car was stolen. |
| where | miejsca | This is the café where we met. |
| when | czasu | I remember the day when we moved here. |
| why | przyczyny | That's the reason why I left. |
Uwaga: whose (czyj) i who's (who is / who has) brzmią tak samo, ale piszemy je inaczej. O innych zaimkach piszemy w poradniku zaimki po angielsku.
Who, which i that
Who: ludzie
I have a friend who speaks five languages. O zwierzętach domowych czasem też mówimy who, gdy traktujemy je jak członków rodziny.
Which: rzeczy i zwierzęta
The dog which bit me was huge.Which może też odnosić się do całego wcześniejszego zdania: He passed the exam, which surprised everyone.
That: ludzie i rzeczy
The man that lives next door. The book that I bought. That jest bardzo częste w mowie, ale używamy go tylko w zdaniach definiujących, bez przecinków.
Kiedy można pominąć zaimek względny
W zdaniach definiujących zaimek możemy pominąć, gdy jest dopełnieniem, czyli gdy po nim stoi nowy podmiot:
| Rola zaimka | Przykład | Można pominąć? |
|---|---|---|
| Dopełnienie (po nim podmiot) | The film (that) we watched was great. | Tak |
| Dopełnienie | The cake (which) you made is delicious. | Tak |
| Podmiot (po nim czasownik) | The man who lives next door is a doctor. | Nie |
| Podmiot | The girl who called you is my sister. | Nie |
W mowie zaimek-dopełnienie pomija się bardzo często: Is this the jacket you bought? W zdaniach niedefiniujących (z przecinkami) zaimka nigdy nie pomijamy.
Zdania definiujące i niedefiniujące: przecinki zmieniają znaczenie
| Definiujące (defining) | Niedefiniujące (non-defining) | |
|---|---|---|
| Rola | mówi, o kogo lub o co chodzi | dodaje dodatkową informację |
| Przecinki | nie | tak |
| That | tak | nie |
| Pominięcie zaimka | możliwe (gdy dopełnienie) | niemożliwe |
| Przykład | My brother who lives in Berlin is a doctor. | My brother, who lives in Berlin, is a doctor. |
Różnica jest subtelna, ale ważna. My brother who lives in Berlin is a doctor sugeruje, że masz kilku braci i mówisz o tym z Berlina. My brother, who lives in Berlin, is a doctor oznacza, że masz jednego brata, a informacja o Berlinie jest dodatkowa. Zdania niedefiniujące są częstsze w tekstach pisanych niż w mowie.
Przyimki w zdaniach względnych
| Styl | Przykład |
|---|---|
| Potoczny (przyimek na końcu) | The man (who) I spoke to was very nice. |
| Formalny (przyimek na początku) | The man to whom I spoke was very nice. |
| Potoczny | This is the house (which) I was born in. |
| Z where | This is the house where I was born. |
W codziennej mowie przyimek prawie zawsze stoi na końcu. Forma z whom po przyimku jest bardzo formalna. Uważaj, żeby nie łączyć where z przyimkiem: „the house where I was born in” to błąd.
What czy that
What znaczy „to, co” i stoi bez rzeczownika przed sobą: What I need is a holiday. I don't understand what you mean.That odnosi się do konkretnego rzeczownika: The thing that I need is a holiday. Częsty błąd to „everything what” zamiast everything that: Everything that he said was true. Podobnie all that, something that, nothing that.
Najczęstsze błędy w zdaniach względnych
| Błąd | Poprawnie | Dlaczego |
|---|---|---|
| The man which lives next door… | The man who lives next door… | Ludzie: who |
| The book who I read… | The book that / which I read… | Rzeczy: which / that |
| My mother, that lives in Gdańsk, … | My mother, who lives in Gdańsk, … | Z przecinkami bez that |
| The man who he lives next door… | The man who lives next door… | Who już jest podmiotem |
| Everything what he said… | Everything that he said… | Everything that |
| The girl who's bag was stolen… | The girl whose bag was stolen… | Przynależność: whose |
| This is the house where I was born in. | This is the house where I was born. | Where bez przyimka |
Zdania względne: ćwiczenia z odpowiedziami
Wpisz odpowiedzi i kliknij „Sprawdź”: od razu zobaczysz, co jest dobrze, a co nie. Jeśli popełnisz błąd, wróć do tabel powyżej.
Ćwiczenie 1: who czy which?
Uzupełnij zdania.
- The woman ___ called you is my aunt.
- The car ___ he bought is red.
- I have a friend ___ speaks five languages.
- This is the book ___ I told you about.
- The dog ___ bit me was huge.
Pokaż odpowiedzi
- who (lub that)
- which (lub that)
- who (lub that)
- which (lub that)
- which (lub that)
Ćwiczenie 2: whose, where czy when?
Uzupełnij zdania.
- That's the man ___ car was stolen.
- This is the café ___ we first met.
- I remember the day ___ we moved here.
- She's the girl ___ brother plays football for Poland.
- Kraków is the city ___ I grew up.
Pokaż odpowiedzi
- whose
- where
- when
- whose
- where
Ćwiczenie 3: Czy można pominąć zaimek?
Napisz TAK lub NIE.
- The film that we watched was great.
- The man who lives next door is a doctor.
- The cake which you made is delicious.
- The girl who called you is my sister.
- The book that I'm reading is very long.
Pokaż odpowiedzi
- TAK
- NIE
- TAK
- NIE
- TAK
Ćwiczenie 4: Połącz zdania
Połącz zdania w jedno, używając who lub which i przecinków.
- My sister lives in Paris. She is a doctor.
- Warsaw is the capital of Poland. It lies on the Vistula.
- Tom passed the exam. This surprised everyone.
- My grandfather was born in 1940. He still plays tennis.
- Our flat is in the city centre. It has two bedrooms.
Pokaż odpowiedzi
- My sister, who lives in Paris, is a doctor.
- Warsaw, which is the capital of Poland, lies on the Vistula.
- Tom passed the exam, which surprised everyone.
- My grandfather, who was born in 1940, still plays tennis.
- Our flat, which is in the city centre, has two bedrooms.
Ćwiczenie 5: Popraw błąd
W każdym zdaniu jest jeden błąd. Popraw go.
- The man which lives next door is very friendly.
- My mother, that lives in Gdańsk, is a teacher.
- Everything what he said was true.
- The girl who's bag was stolen called the police.
- This is the house where I was born in.
Pokaż odpowiedzi
- The man who lives next door is very friendly.
- My mother, who lives in Gdańsk, is a teacher.
- Everything that he said was true.
- The girl whose bag was stolen called the police.
- This is the house where I was born. / This is the house which I was born in.
Zdania względne w kontekście: Storytime Premium
W mowie zdania względne są krótkie i często bez zaimka: „Is that the guy you told me about?”, „The place we stayed was amazing”. Takie zdania łatwo przegapić, bo w tabelkach zawsze widzimy who lub which. W historiach na Storytime Premium słyszysz je w naturalnych rozmowach, więc uczysz się, jak naprawdę brzmią. Dzięki klikalnym napisom sprawdzasz każde słowo bez przerywania nauki, a fiszki wideo zapisują całe zdanie ze sceny. Historie są odpowiednie dla wszystkich, także dla dzieci.
Gramatyka w scenach
Słyszysz zdania względne z zaimkiem i bez niego.
Klikalne napisy
Sprawdzasz znaczenie słowa bez przerywania nauki i wracasz do sceny.
Fiszki wideo
Zapisujesz całe zdanie, więc utrwalasz poprawny szyk.
Trening słuchania
Dyktando uczy wyłapywać dłuższe zdania złożone w normalnym tempie mowy.
Roczny dostęp kosztuje 249 zł (cena promocyjna), czyli około 20 zł miesięcznie, z 14-dniową gwarancją zwrotu, a pierwsza lekcja jest darmowa.
Zobacz zdania względne w prawdziwych scenach
Obejrzyj darmową historię, kliknij nieznane słowa i zapisz pierwsze fiszki wideo.
DarmowaWypróbuj za darmo: „Alone in a City”
22-minutowa historia z pełną funkcjonalnością: klikalne napisy, fiszki wideo i trening słuchania.
Najczęstsze pytania o zdania względne
Kiedy używamy who, a kiedy which?
Who odnosi się do ludzi (the man who lives next door), a which do rzeczy i zwierząt (the car which I bought). That może zastąpić oba w zdaniach definiujących: the man that lives next door, the car that I bought.
That czy which?
W zdaniach definiujących (bez przecinków) można użyć that lub which: The book that / which I read was great. W zdaniach niedefiniujących (z przecinkami) używamy tylko which: My car, which is red, is very old. That jest częstsze w mowie, szczególnie w amerykańskim angielskim.
Kiedy można pominąć who, which lub that?
Gdy zaimek jest dopełnieniem, a po nim stoi nowy podmiot: The film (that) we watched was great. Nie możemy go pominąć, gdy jest podmiotem zdania względnego: The man who lives next door (a nie „The man lives next door”).
Kiedy stawiamy przecinki w zdaniach względnych?
W zdaniach niedefiniujących, które dodają dodatkową informację, bez której zdanie wciąż ma sens: My brother, who lives in Berlin, is a doctor. Zdania definiujące, które mówią, o kogo lub o co chodzi, nie mają przecinków: The man who called you is my uncle.
Whose czy who's?
Whose oznacza „którego, czyj” i wyraża przynależność: That's the woman whose car was stolen. Who's to skrót od who is lub who has: Who's that? Brzmią tak samo, ale piszemy je inaczej.
What czy that?
What znaczy „to, co” i nie odnosi się do wcześniejszego rzeczownika: What I need is a holiday. That odnosi się do rzeczownika przed nim: The thing that I need is a holiday. Mówimy everything that, a nie „everything what”.
Where czy which?
Where zastępuje „in which / at which” i odnosi się do miejsca: This is the house where I was born. Jeśli używasz which, potrzebny jest przyimek: This is the house which I was born in. Nie łączymy where z przyimkiem na końcu.
Podsumowanie
Who stosujemy do ludzi, which do rzeczy, that do obu w zdaniach definiujących, a whose, where i when do przynależności, miejsca i czasu. Zaimek pomijamy, gdy jest dopełnieniem (the film we watched). Zdania z dodatkową informacją piszemy z przecinkami i bez that. Zacznij od ćwiczenia 1.
Zobacz zdania względne w prawdziwych scenach
Oglądaj historię po angielsku, klikaj nieznane słowa i zapisuj fiszki z fragmentem sceny. Pierwsza lekcja jest darmowa, a płatny dostęp ma 14 dni gwarancji zwrotu.
Przetestuj za darmo